اندیشکدههای مطالعاتی موسسه مطالعات جهان معاصر
اندیشکدهها یا گروههای مطالعاتی، هسته تخصصی موسسه مطالعات جهان معاصر را تشکیل میدهند. هر اندیشکده با رویکردی منحصربهفرد و با بهرهگیری از کارشناسان مجرب، به تحلیل، پیشبینی و ارائه راهکار در یکی از حوزههای کلیدی روابط بینالملل، امنیت، اقتصاد، حقوق، جغرافیا و رسانه میپردازد.
۱. اندیشکده دیپلماسی و سیاست خارجی
کارکرد اصلی:
این اندیشکده، مسئولیت تحلیل، ارزیابی و ارائه راهکار در زمینه سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران و تعاملات آن با سایر کشورها را بر عهده دارد و به ارائه تصویری شفاف از میدان دیپلماسی و طراحی راهکارهایی برای بهینهسازی سیاست خارجی و تعامل با جهان میپردازد.
حوزههای فعالیت کلیدی:
- تحلیل روندهای سیاست خارجی ایران در سطوح دوجانبه، منطقهای و بینالمللی.
- بررسی سیاستهای خارجی قدرتهای بزرگ و بازیگران بینالمللی و تأثیر آن بر منافع ملی.
- آسیبشناسی روابط دیپلماتیک و ارائه سناریوهای جایگزین برای خروج از بنبستهای سیاسی.
- ارائه مشاوره به نهادهای اجرایی در زمینه مذاکرات دیپلماتیک و روابط بینالمللی.
۲. اندیشکده مطالعات منطقهای و روابط بینالملل
کارکرد اصلی:
این اندیشکده، بهعنوان «چشمهای بیدار» موسسه، به رصد و تحلیل تحولات سیاسی، امنیتی و اقتصادی در مناطق مختلف جهان میپردازد. از جمله وظایف این اندیشکده، در اختیارگذاری دانش عمیق و بهروز از تحولات منطقهای، که پایه هرگونه تصمیمگیری راهبردی فرامرزی است.
حوزههای فعالیت کلیدی:
- پایش مستمر تحولات در مناطق راهبردی مانند غرب آسیا، قفقاز، آسیای مرکزی، جنوب آسیا، بالکان و دریای سیاه.
- تحلیل نقش بازیگران منطقهای و فرامنطقهای در معادلات محلی.
- بررسی مناقشات مرزی، قومی و مذهبی و تأثیر آن بر نظم منطقهای.
- ارائه گزارشهای فصلی و پیشبینیهای راهبردی از آینده مناطق هدف.
۳. اندیشکده امنیت و بحرانپژوهی
کارکرد اصلی:
این اندیشکده، به مطالعه، تحلیل و ارائه راهکارهای مدیریتی در حوزه بحرانهای امنیتی داخلی، منطقهای و بینالمللی میپردازد. هدف اصلی این اندیشکده، توانمندسازی برای مواجهه فعالانه با بحرانها و کاهش ریسکهای ناشی از بیثباتیهای امنیتی است.
حوزههای فعالیت کلیدی:
- تحلیل مناقشات و بحرانهای نظامی و امنیتی (مانند جنگها، درگیریهای نیابتی، تروریسم).
- ارزیابی تأثیر بحرانهای خارجی بر امنیت و منافع ملی.
- طراحی دستورالعملهای عملیاتی برای مدیریت بحرانهای غیرمترقبه (از حملات سایبری تا شورشهای شهری).
- ارائه سناریوهای واکنش سریع به نهادهای نظامی، امنیتی و دولتی.
۴. اندیشکده ژئوپلیتیک و محیطشناسی راهبردی
کارکرد اصلی:
این اندیشکده، به تحلیل بسترهای فیزیکی، جغرافیایی و زیستمحیطی قدرت و سیاست میپردازد و تأثیر متغیرهایی نظیر منابع، مرزها و اقلیم را بر معادلات راهبردی بررسی میکند. ارائه تصویری علمی و محاسبهپذیر از ریسکهای جغرافیایی و زیستمحیطی پیش رو از جمله اهداف اصلی این اندیشکده است.
حوزههای فعالیت کلیدی:
- تحلیل نقش منابع انرژی (نفت، گاز)، آب و معادن در مناقشات و اتحادهای منطقهای.
- بررسی کریدورها، راههای ترانزیتی و دیپلماسی راهها و تأثیر آن بر قدرت ملی.
- مطالعه تغییرات اقلیمی، بحران آب و محیطزیست و ارائه سناریوهای سازگاری.
- ارائه نقشههای ریسک ژئوپلیتیک برای سرمایهگذاری و فعالیتهای اقتصادی.
۵. اندیشکده اقتصاد سیاسی و ژئواکونومی
کارکرد اصلی:
این اندیشکده، مرجع تحلیل تعاملات پیچیده میان اقتصاد، سیاست و فضای جغرافیایی است. این اندیشکده با رویکردی آیندهنگر و با تمرکز بر سه محور کلیدی «کلانروندهای اقتصاد سیاسی»، «کریدورهای ترانزیتی و لجستیک» و «معادلات انرژی»، در طراحی استراتژیهای اقتصادی تابآور و بهرهمند از فرصتهای ژئواکونومیک یاری میرساند. درک عمیق از معادلات پنهان قدرت اقتصادی در سطح جهانی و منطقهای، طراحی استراتژیهای اقتصادی تابآور در مواجهه با تحریمها و نوسانات انرژی و شناخت فرصتهای ترانزیتی و سرمایهگذاری ناشی از موقعیت منحصربهفرد ایران از جمله اهداف اصلی این اندیشکده به شمار میآیند.
حوزههای فعالیت کلیدی:
- تحلیل کلانروندهای اقتصاد سیاسی جهانی همانند بررسی نظام پولی و مالی بینالمللی، روندهای تجارت جهانی، زنجیرههای تأمین، تحریمها و تأثیر تحولات ژئوپلیتیک بر اقتصاد کشورها.
- مطالعه راهبردی کریدورهای ترانزیتی و لجستیک نظیر تحلیل نقش کریدورهای حملونقل (مانند کریدور شمال-جنوب، جاده ابریشم جدید) در تغییر معادلات قدرت اقتصادی و ارائه سناریوهای بهرهمندی از موقعیت جغرافیایی ایران.
- بررسی معادلات انرژی و ژئوپلیتیک آن همچون تحلیل بازارهای جهانی انرژی، تعاملات اوپک و اوپکپلاس، بررسی میدانهای راهبردی منطقه و ارائه سناریوهای گذار انرژی و سازگاری با تحریمها.
۶. اندیشکده حقوق بینالملل و معاهدات فرامرزی
کارکرد اصلی:
این اندیشکده، مرجع تخصصی در زمینه قوانین، کنوانسیونها و معاهدات بینالمللی است و به تحلیل حقوقی تعاملات فرامرزی میپردازد. کاهش ریسکهای حقوقی تعاملات بینالمللی و بهرهمندی از فرصتهای مندرج در معاهدات جهانی، مهمترین هدف این اندیشکده است.
حوزههای فعالیت کلیدی:
- تحلیل معاهدات چندجانبه و دوجانبه (مانند برجام، پیمانهای تجاری، کنوانسیونهای زیستمحیطی).
- بررسی تحریمهای بینالمللی و ارائه راهکارهای حقوقی-اقتصادی برای کاهش تأثیر آن.
- مطالعه حقوق دریاها، مرزها و دیوانهای داوری بینالمللی.
- ارائه مشاوره حقوقی به نهادهای دولتی و خصوصی در قراردادهای فرامرزی.
۷. اندیشکده رسانه و جنگ شناختی
کارکرد اصلی:
این اندیشکده، به مطالعه، تحلیل و ارائه راهکارهای مقابله با جنگهای شناختی، رسانهای و عملیات روانی میپردازد. هدف اصلی اندیشکده، ایجاد آمادگی و تابآوری شناختی در برابر هجمههای رسانهای و عملیات روانی است.
حوزههای فعالیت کلیدی:
- تحلیل تاکتیکهای جنگشناختی دشمنان در شبکههای اجتماعی و رسانههای جمعی.
- طراحی سامانههای پایش و رصد روایتهای خصمانه.
- ارائه الگوی «مهندسی روایت جایگزین» برای خنثیسازی بحرانهای رسانهای.
- تدوین دستورالعملهای عملیاتی برای واکنش سریع در برابر حملات شناختی.