از جنگ نظامی تا انزوای اقتصادی؛ سناریوی فشار همه‌جانبه آمریکا علیه جمهوری اسلامی

۱. جنگ رمضان: سناریوی جنگ رمضان مبتنی بر ترور رهبران ارشد سیاسی و نظامی و متعاقب آن فروپاشی نظام جمهوری اسلامی بود که در عمل ناکام ماند.

۲. نبرد هرمز: جنگ ۱۷ روزه با تمرکز بر مناطق جنوبی ایران به منظور تلاش برای اشغال جزایر و تصرف برخی نقاط راهبردی در جنوب ایران با هدف نهایی از بین بردن تسلط جمهوری اسلامی بر تنگه هرمز بود که این سناریو نیز با موفقیت همراه نشد.

۳. نبرد اقتصادی: اینک جنگ علیه ایران وارد مسیر تازه‌ای شده است. دولت ترامپ رویکرد خود را از تقابل مستقیم به «جنگ اقتصادی تمام‌عیار» تغییر داده است. واشنگتن با توقف دیپلماسی، قصد دارد با شدیدترین تحریم‌ها، شریان‌های درآمدی نفت ایران را قطع کند.

در این مرحله، هدف دیگر لزوماً تصرف سریع سرزمین نیست. به نظر می‌رسد طراحان جنگ دشمن می‌کوشند میدان اصلی نبرد را از جزایر و سواحل، به درون اقتصاد، جامعه و خیابان‌های ایران منتقل کنند. منطق این سناریو از یک زنجیره نسبتاً روشن پیروی می‌کند. آمریکا با همکاری متحدان خود تلاش می‌کند مسیر صادرات نفت ایران، ورود کالا و دسترسی کشور به ارز خارجی را محدود کند. موج تازه تحریم‌ها و محاصره اقتصادی قرار است درآمد ارزی را کاهش دهد، واردات را دشوارتر و گران‌تر کند و فشار شدیدی بر بازار ارز وارد آورد.

پرسش اصلی این است که این سناریوی سه‌وجهی (اقتصاد، جامعه و امنیت داخلی) تا چه اندازه با واقعیت‌های میدانی ایران همخوانی دارد و نقاط آسیب‌پذیری و تاب‌آوری آن کدام است. این نوشتار با بهره‌گیری از چارچوب نظریه «جنگ ترکیبی»، «فشار اقتصادی و فروپاشی دولت» و «تحلیل بازیگران»، به واکاوی ابعاد مختلف این سناریو، نقاط قوت و ضعف آن، و پیامدهای آن برای جمهوری اسلامی ایران می‌پردازد.