چرا ایران و اسرائیل از ادامه جنگ طولانی اجتناب کردند؟

نشریه ترجمان (برگردان تحلیل‌های راهبردی)

هنگامی که جنگ ژوئن ۲۰۲۵ به پایان رسید، اوج تنش میان اسرائیل و ایران بود. تا پیش از انقلاب اسلامی سال ۱۹۷۹، روابط این دو کشور متقابلاً سودمند بود، اما پس از آن، این درگیری میان آنها شکل گرفت. ایران، اسرائیل را دشمن اصلی خود می‌داند. رهبر انقلاب ایران، علی خامنه‌ای، و بسیاری از مقامات ارشد ایرانی، حق موجودیت اسرائیل را به رسمیت نمی‌شناسند.

این درگیری یکی از نگرانی‌های اصلی اسرائیل بوده است، به‌ویژه به دلیل برنامه هسته‌ای ایران. اسرائیل طی سال‌ها با استفاده از تاکتیک‌های مخفیانه نظیر حملات سایبری و ترور دانشمندان هسته‌ای ایران، تلاش کرده است تا پیشرفت برنامه هسته‌ای ایران را پیش از تولید تسلیحات هسته‌ای کند نماید. بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، و دیگر رهبران این کشور بارها درباره تهدید ایران هشدار داده‌اند که در نهایت به رویارویی اخیر منجر شد.

سرلشکر ایال زمیر در ماه مه ۲۰۲۲ استراتژی‌ای علیه ایران پیشنهاد کرده بود. در جنگ ژوئن ۲۰۲۵، او به‌عنوان رئیس ستاد کل ارتش اسرائیل (IDF)، رهبری درگیری را بر عهده داشت که با حمله گسترده اسرائیل آغاز شد. نیروی هوایی اسرائیل (IAF) و جامعه اطلاعاتی این کشور پیشگام بودند. اسرائیل در سال ۲۰۲۴ دو حمله به ایران انجام داد که بر برنامه هسته‌ای ایران متمرکز نبود، بلکه سامانه‌های پیشرفته پدافند هوایی ایران (اس-۳۰۰) را هدف قرار داد و آنها را خنثی کرد. سپس، اسرائیل به دنبال یک رویارویی کوتاه و محدود بود. جنگ ژوئن ۲۰۲۵، کارزاری بسیار گسترده‌تر بود.

ایران در سراسر خاورمیانه متحدین و نیروهای نیابتی دارد، اما حزب‌الله و حماس پس از ضربات سنگین در سال ۲۰۲۴ به شدت تضعیف شده بودند و در درگیری اخیر میان اسرائیل و ایران مشارکت نداشتند. گروه‌های طرفدار ایران در عراق نیز از جنگ کنار ماندند. تنها حوثی‌ها به‌صورت محدود به رویارویی با اسرائیل ادامه دادند. ترکیب تضعیف شرکای ایران و ضعف دفاع هوایی این کشور، فرصتی نادر برای اسرائیل فراهم کرد تا حمله کند. در عین حال، ایران بیش از هر زمان به تولید تسلیحات هسته‌ای نزدیک شده بود و اسرائیل نگران بود که این شاید آخرین فرصت برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای باشد.

اسرائیل توانست حامی آمریکایی خود را متقاعد کند که اجازه دهد ضربه سختی به ایران وارد کند. ایالات متحده در طول این کارزار، حمایت نظامی و سیاسی بسیار ارزشمندی به اسرائیل ارائه کرد. سپس، پس از بیش از یک هفته نبرد، دولت ترامپ سه سایت هسته‌ای ایران را بمباران کرد. ایالات متحده با محدودیت‌های متعددی در سطوح مختلف مواجه بود، از جمله هزینه‌های جنگ، نیاز به ذخیره مهمات برای مقابله احتمالی با روسیه یا چین، و مخالفت‌های داخلی با مشارکت آمریکا در جنگ، حتی در داخل دولت ترامپ. به همین دلیل، ایالات متحده به سرعت به دنبال پایان دادن به درگیری بود. اسرائیل و ایران نیز دلایل محکمی برای اجتناب از جنگ طولانی داشتند.