بوت‌کمپ «آینده‌نگاری راهبردی با رویکرد سناریوپردازی محاسبه‌پذیری»

عنوان بوت‌کمپ

درباره بوت‌کمپ

در دنیایی که حجم داده‌های سیاسی و اقتصادی با سرعتی سرسام‌آور رشد می‌کند، دیگر نمی‌توان برای تدوین راهبردها صرفاً به «حس سیاسی» یا «شهود تاریخی» اکتفا کرد. این بوت‌کمپ به یک پرسش اساسی است: چگونه می‌توان از میان انبوهی از اخبار، آمار و اظهارنظرها، یک «مسیر کمی» برای آینده ترسیم کرد که خطای آن قابل محاسبه باشد؟

طراحی این دوره بر پایه این اصل بنا شده است که سناریوپردازیِ مؤثر، نقطه تلاقیِ سه حوزه «تحلیل کیفی ساختاری»، «مدل‌سازی ریاضی» و «دانش دامنه‌ای» (سیاست/اقتصاد) است. بنابراین ما در این بوت‌کمپ، برخلاف بسیاری از بوت‌کمپ‌های سناریونویسی که صرفاً به داستان‌سرایی از آینده می‌پردازند، به شما زبان مشترک اعداد و روابط علی را آموزش می‌دهیم. شما یاد خواهید گرفت که به جای گفتن «احتمالاً جنگ رخ می‌دهد»، بگویید «با افزایش ۱۰ واحدی شاخص التهاب مرزی، احتمال وقوع درگیری محدود به مرزی از ۳۰٪ به ۵۵٪ افزایش می‌یابد» و این تغییر را با یک معادله یا جدول تأیید کنید.

آنچه این بوت‌کمپ را از سایر دوره‌های مشابه متمایز می‌کند، رویکرد «مبتنی بر خطایابی» (Error Driven) آن است؛ یعنی ما نه تنها به شما نشان می‌دهیم که چگونه سناریو بسازید، بلکه به شما ابزار می‌دهیم که پس از گذشت زمان، بازگردید و پیش‌بینی‌های خود را با واقعیت سنجیده و نقاط کور مدل خود را کشف کنید. این یک چرخه بهبود مستمر است که به شما امکان می‌دهد در نقش‌های مشاوره‌ای یا مدیریت راهبردی، با اطمینانِ آماری بالاتری تصمیم‌گیری کنید.

تمرکز ویژه این دوره بر «سناریوهای پویا» (Dynamic Scenarios) است که در آن متغیرها در طول زمان تغییر می‌کنند و شما باید کریدورهای حرکتی خود را به‌روز نگه دارید، نه اینکه صرفاً یک جدول ۲×۲ ایستا ترسیم کنید. در پایان، هر شرکت‌کننده علاوه بر تسلط بر روش، یک «پرونده تحلیلی» از منطقه دلخواه خود تولید خواهد کرد که قابل استفاده در محیط‌های دانشگاهی، اندیشکده‌ها یا حتی گزارش‌های سازمانی است.

•    توانایی تبدیل «عدم‌قطعیت» به «متغیرهای قابل اندازه‌گیری» و ساخت «چهارچوب‌های عددی» برای هر سناریو

•    تسلط بر تکنیک‌های تحلیل روند (Trend Analysis) و شناسایی نقاط عطف (Inflection Points) با استفاده از داده‌های سری زمانی

•    پیاده‌سازی عملی روش «ماتریس تأثیر متقابل» (Cross-Impact Matrix) برای وزن‌دهی به پیش‌ران‌ها و محاسبه احتمال وقوع سناریوها

•    خروج از سناریوهای توصیفی صرف و رسیدن به سناریوهای دارای «کریدورهای عددی» (شامل بازه‌های زمانی، آماری و ریسک)

4 جلسه آموزش بوت‌کمپی

سرفصل ها

· جلسه ۲ (تحلیل روندها و مدل‌های کشف ناهنجاری): بررسی انواع روندهای خطی، نمایی و فصلی در داده‌های ژئوپلیتیک؛ آشنایی با تکنیک «هشدار زودهنگام» از طریق تحلیل واریانس و شناسایی نقاط پرت (Outliers) در رفتار بازیگران؛ تمرین عملی با داده‌های واقعیِ تحریم‌های اقتصادی و تغییرات بودجه نظامی کشورها طی ۲۰ سال اخیر؛ تمرین برای ترسیم منحنی‌های روند و استخراج شیب تغییرات.

· جلسه ۳ (ماتریس تأثیر متقابل و محاسبه سناریوها): معرفی روش «ماتریس تاثیر متقابل»؛ چگونه به هر پیش‌ران یک «وزن اولیه» و «ضریب تأثیرگذاری بر سایرین» بدهیم؟؛ بوت‌کمپ زنده: ساخت یک ماتریس ۴×۴ برای بحران فرضی در تنگه هرمز و محاسبه دستیِ احتمالات سناریوها با استفاده از معادلات خطی ساده؛ مقایسه سناریوی خوش‌بینانه، بدبینانه و محتمل‌ترین با اعداد و درصدهای واقعی.

· جلسه ۴ (ترسیم روندهای آینده و ارائه سناریوی نهایی): مفهوم «روند راهبردی» و نحوه تعیین بازه اطمینان ۸۰٪ برای هر متغیر کلیدی؛ روش «درخت خطا» (Fault Tree) برای شناسایی گره‌های بحرانی که یک سناریو را از مسیر خود خارج می‌کنند؛ تمرین نهایی: هر شرکت‌کننده موظف است با استفاده از داده‌های ارائه‌شده، یک سناریوی ۳‑سالِ محاسبه‌پذیر برای یکی از مناطق جهان (غرب آسیا، شرق اروپا یا جنوب شرق آسیا) ترسیم کرده و گزارش خود را در کلاس دفاع کند.

حضوری

بوت‌کمپ برای چه کسانی مفید است؟

·        مدیران ارشد و میانی سازمان‌های دولتی و خصوصی که مسئولیت تدوین «برنامه راهبردی» یا «مدیریت ریسک» را بر عهده دارند و نیازمند خروجی‌های قابل دفاع آماری هستند.

·        پژوهشگران و تحلیل‌گران ارشد در اندیشکده‌های امنیتی، اقتصادی و ژئوپلیتیک که می‌خواهند گزارش‌های خود را از سطح تحلیل کیفی به سطح مطالعات کمّیِ آینده‌نگر ارتقا دهند.

·        مشاوران حوزه سرمایه‌گذاری و صندوق‌های تملک که برای تصمیم‌گیری در بازارهای نوظهور، به پیش‌بینی روندهای کلان سیاسی‑اقتصادی نیاز دارند.

·        دانشجویان دکتری در رشته‌های علوم سیاسی، اقتصاد سیاسی، مدیریت راهبردی و آینده‌پژوهی که به دنبال روشی برای عملیاتی‌سازی پایان‌نامه‌های خود با رویکرد ترکیبی (کیفی‑کمی) هستند.

·        هر فردی که از خواندن تحلیل‌های کلیشه‌ای خسته شده و می‌خواهد «معمار سناریوهای آینده» باشد، نه صرفاً مصرف‌کننده سناریوهای دیگران.

گواهی

گواهی معتبر فارسی یا انگلیسی (به انتخاب دانش‌پژوه) صادر می‌شود.

۰۹۹۸۱۱۹۷۷۸۳
۰۹۹۳۵۹۰۹۵۰۳