ارزیابی خسارت‌های اقتصادی جنگ علیه ایران بر کشورهای عربی

مسئله‌ی محوری آن است که چگونه جنگ با ایران، با وجود برخورداری کشورهای عربی از حمایت نظامی و اطلاعاتی واشنگتن، به «بحرانی اقتصادی تمام‌عیار» برای آن‌ها تبدیل شده و وابستگی ساختاری این کشورها به تنگه‌ی هرمز و مدل اقتصادی مبتنی بر صادرات انرژی، آن‌ها را در موقعیتی آسیب‌پذیر و شکننده قرار داده است؟ آمریکا با راه‌اندازی این جنگ، عملاً با مختل‌کردن مسیرهای حیاتی انرژی، نه تنها به هدف تضعیف ایران نرسید، بلکه پایگاه‌های اقتصادی متحدان عربی خود را که دهه‌ها برای تبدیل منطقه به «پناهگاه امن» سرمایه‌گذاری تلاش کرده بودند، در معرض فروپاشی تدریجی قرار داد. کشورهای عربی که پیش‌بینی می‌کردند با حمایت از جنگ، «امتیازات امنیتی» و «تضمین‌های اقتصادی» بیشتری از واشنگتن دریافت کنند، در عمل با «هزینه‌های هنگفت نظامی-اقتصادی» و «فرار سرمایه‌گذاران» مواجه شدند.

چارچوب نظری حاکم بر این پژوهش، مبتنی بر «نظریه‌ی وابستگی اقتصادی وابسته به آبراه‌های راهبردی» و «مفهوم شوک عرضه‌ی انرژی» است که در آن، هرگونه اختلال در مسیرهای حیاتی انتقال انرژی، به‌دلیل وابستگی ساختاری اقتصادهای تک‌محصولی، می‌تواند به «شکاف تولید ناخالص داخلی»، «افزایش کسری بودجه»، «تورم فزاینده» و «ریزش اعتماد سرمایه‌گذاران» منجر شود. در این چارچوب، کشورهای عربی که پیش از جنگ، برنامه‌های بلندپروازانه‌ای برای تنوع‌بخشی اقتصادی (همچون چشم‌انداز ۲۰۳۰ عربستان و قطب‌های مالی امارات) طراحی کرده بودند، اکنون ناگزیر به «بازنگری اجباری» در اولویت‌های خود شده‌اند و برخی از آن‌ها، مانند امارات، با «خروج بی‌سابقه از اوپک» به‌دنبال راه‌های جایگزین برای کاهش وابستگی به تنگه‌ی هرمز برآمده‌اند.