رویکرد اروپا در قبال جنگ علیه ایران: شکاف در ائتلاف غربی و محاسبات نادرست راهبردی

عنوان

در حالی که پیش‌بینی می‌شد اروپایی‌ها در چارچوب هماهنگی سنتی با واشنگتن، مواضع حمایتی اتخاذ کنند، صحنه بین‌المللی شاهد گسستنی بی‌سابقه شد. اسپانیا با صراحت تمام حملات را “غیرقانونی” خواند و استفاده از پایگاه‌های خود را ممنوع کرد. فرانسه اعلام داشت که “این اقدامات را تأیید نمی‌کند”. ایتالیا هرگونه مشارکت را رد کرد. آلمان که در ماه‌های منتهی به حمله، تندترین مواضع را علیه ایران اتخاذ کرده بود، به موضعی محتاطانه عقب‌نشینی کرد. حتی بریتانیا که نزدیکترین متحد آمریکا در اروپاست، از مشارکت در “حملات تهاجمی” خودداری ورزید.

اما مهم‌ترین و شگفت‌انگیزترین موضع، اعلامیه‌ای بود که به نقل از صدراعظم آلمان منتشر شد: “ما قاطعانه تأکید داریم که دولت ایران باید قادر به فعالیت باقی بماند و خواهان تکرار سناریوی سوریه در ایران نیستیم. از واشنگتن و اسرائیل درخواست می‌کنیم هر چه سریع‌تر زمینه‌های لازم برای برقراری ثبات در ایران را فراهم آورند.” این موضع‌گیری که در تضاد آشکار با مواضع تند ماه‌های پیشین برلین بود، نیازمند تحلیل عمیق و چندلایه است.

پرسش اصلی این نوشتار آن است که چرا اروپایی‌ها باوجود فشارهای سنگین واشنگتن، نه تنها از جنگ علیه ایران حمایت نکردند، بلکه آشکارا از آن فاصله گرفتند؟ به نظر می رسد سه دسته عامل در این عقب‌نشینی نقش داشته‌اند: نخست، محاسبات نادرست راهبردی آمریکا و اسرائیل در ارزیابی از توانمندی و تاب‌آوری ایران؛ دوم، هراس اروپا از تبعات اقتصادی جنگ برای معادلات انرژی و تجاری قاره سبز؛ و سوم، بازتعریف تدریجی منافع ملی اروپا در نظم بین‌المللی پسااوکراین.

این نوشتار با بهره‌گیری از اسناد رسمی دولت‌های اروپایی، تحلیل‌های مراکز تحقیقاتی معتبر و گزارش‌های رسانه‌های بین‌المللی، به واکاوی این تحول مهم در روابط فراآتلانتیک خواهد پرداخت.