اقتصاد رژیم صهیونیستی در آستانه فروپاشی: پیامدهای ویرانگر تجاوز به غزه

علی میرزایی

پژوهشگر موسسه مطالعات جهان معاصر

با وجود برقراری آتش بس و پایان تجاوز نظامی رژیم صهیونیستی به نوار غزه، علاوه بر ابعاد مختلف جنایات بی‌سابقه علیه بشریت، تخریب محیط زیست، زیرساخت‌ها و توهین به اماکن مذهبی و اجساد شهیدان، آنچه حائز اهمیت است، پیامدهای اقتصادی این جنگ است که به بحران ساختاری در درون رژیم تبدیل شده است. با وجود دریافت صدها میلیارد دلار کمک از کشورهای عضو ناتو، اقتصاد رژیم صهیونیستی در مسیر افولی غیرقابل بازگشت قرار گرفته و نشانه‌های «فروپاشی» در تمامی ابعاد آن قابل مشاهده است.

 ویرانی‌های انسانی و اقتصادی: حلقه‌های به هم پیوسته

اقدامات نظامی رژیم صهیونیستی در غزه نه تنها زندگی بیش از ۲ میلیون فلسطینی را نابود کرده، بلکه هزینه‌های سنگینی را بر اقتصاد این رژیم تحمیل نموده است. بر اساس گزارش‌های بین‌المللی، خسارات اقتصادی ناشی از این جنگ تا پایان مارس ۲۰۲۴ به ۸۲ میلیارد دلار رسیده است؛ رقمی که از پیش‌بینی بانک مرکزی این رژیم (۷۱ میلیارد دلار) نیز فراتر رفته است. این مبلغ تنها بخشی از هزینه‌های بلندمدتی است که جنگ بر اقتصاد اسرائیل تحمیل کرد.

 شاخص‌های کلیدی افول اقتصادی

۱. رکود بی‌سابقه: پیش‌بینی نرخ رشد اقتصادی از ۲ درصد به ۰.۵ درصد کاهش یافته و نرخ انقباض به حدود ۲۳ درصد رسیده است. این رقم عمق بحران در تولید و خدمات را نشان می‌دهد. 

۲. سقوط تولید ناخالص داخلی: ارزش تولید ناخالص داخلی تا پایان ۲۰۲۴، ۸ درصد کاهش خواهد یافت. همزمان، کاهش ۳.۱ درصدی درآمد سرانه، به تشدید ناآرامی‌های اجتماعی و اختلافات سیاسی دامن زده است. 

۳. بار مالی جنگ: هزینه‌های نظامی و جبران خسارات، بار مالی دولت را به شدت افزایش داده است. کاهش ۳۰ درصدی بهره‌وری بخش فناوری (بر اساس گزارش مؤسسه رایدز) نمادی از فرسایش ظرفیت‌های اقتصادی است. 

۴. فروپاشی گردشگری: این صنعت حیاتی ۴۰ درصد نسبت به سال گذشته کوچکتر شده است. 

۵. اختلال در تجارت: کاهش ۲۶ درصدی صادرات و ۱۲ درصدی واردات، کسری تراز تجاری را تشدید کرده است. 

۶. کاهش مصرف خصوصی: مصرف خانوارها ۷.۵ درصد کاهش یافته، در حالی که مالیات‌ها و عوارض برای جبران کسری بودجه افزایش چشمگیری داشته است. 

۷. ابهام در بودجه ۲۰۲۵: وزیر داریی رژیم صهیونیستی (اسموتریچ) از عدم توانایی در تدوین بودجه به دلیل «عدم قطعیت درآمدها، هزینه‌های جنگ، و تهدیدات محور مقاومت» خبر داده است. 

۸. کسری بودجه انفجاری: کسری بودجه به ۸.۳ درصد رسیده و بدهی عمومی ۶۷ درصد از تولید ناخالص داخلی را بلعیده است. 

۹. فرار سرمایه‌ها: کاهش نرخ سرمایه‌گذاری در بخش فناوری پیشرفته و خروج شرکت‌های هایتک به دلیل ناامنی، ضربه مهلکی به تصویر «استارت‌آپ نیشن» وارد کرده است. 

۱۰. سقوط اعتماد سرمایه‌گذاران: خروج بانک انگلیسی «بارکلیز» (با ۶ میلیارد پوند سرمایه‌گذاری پیشین) نمونه بارز بی‌اعتمادی به ثبات اقتصادی این رژیم است. 

۱۱. تنزل رتبه اعتباری: مؤسسات «فیچ»، «اساندپی»، و «مودیز» رتبه اعتباری رژیم صهیونیستی را به سطح «A» یا پایین‌تر کاهش داده و چشم‌انداز آن را منفی اعلام کرده‌اند. 

 زنگ خطر فروپاشی: پیامدهای کاهش رتبه اعتباری

کاهش رتبه اعتباری توسط نهادهای بین‌المللی تنها یک هشدار مالی نیست، بلکه نشان‌دهنده خطر واقعی ورشکستگی دولت است. این وضعیت به معنای افزایش هزینه استقراض، کاهش ارزش پول ملی، تشدید تورم و فرار سرمایه‌های خارجی است. همزمان، شاخص بورس اوراق بهادار تل‌آویو روند نزولی دارد و ارزش شِکِل در برابر دلار به پایین‌ترین سطح تاریخی رسیده است.

 نتیجه‌گیری: جنگ، عاملی برای خودویرانگری

رژیم صهیونیستی با ادامه تجاوز به غزه نه تنها به نقض قوانین بین‌المللی ادامه داد، بلکه پایه‌های اقتصاد خود را نیز تخریب کرد. افزایش بیکاری، کاهش قدرت خرید و تشدید اختلافات داخلی، جامعه‌ای بی‌ثبات را شکل داده که هر لحظه آماده انفجار است. به گفته پروفسور «یاکوو فرنکل»، اقتصاددان ارشد این رژیم، «هیچ کشوری نمی‌تواند همزمان با جنگ‌های بی‌پایان و فروپاشی اقتصادی زنده بماند». به نظر می‌رسد این رژیم در دامی افتاده که خود آن را گسترده است: جنگی بی‌پایان که پایان آن تنها با سقوط اقتصادی ممکن می‌شود.